Brazilië in vogelvlucht

De geografische ligging

Met een oppervlakte van ruim 8,5 miljoen vierkante kilometer is Brazilië het grootste land van Zuid-Amerika en in grootte het vijfde land van de wereld. In het oosten wordt de grens over een lengte van 7491 kilometer gevormd door de Atlantische Oceaan terwijl in het noorden, westen en zuiden de grens wordt gedeeld met alle landen van Zuid-Amerika met uitzondering van Chili en Ecuador. De landsgrenzen hebben een totale lengte van 14.691 kilometer. Het terrein is overwegend vlak tot licht geaccidenteerd; daarnaast zijn er heuvels, bergen en een smalle kustlijn. Het laagste punt ligt op zeeniveau (de Atlantische Oceaan) en het hoogste punt is de Pico da Neblina (2.994 meter).

Het klimaat

Brazilië heeft een overwegend tropisch klimaat maar gematigd in het zuiden. Het noordoosten van Brazilië wordt regelmatig getroffen door langdurige droogte terwijl er in het zuiden overstromingen kunnen voorkomen. Af en toe komt daar vorst voor.

De bevolking

Brazilië heeft ongeveer 176 miljoen inwoners. Van de bevolking vindt 54% zijn oorsprong in Europa, 39% is gemengd en de Afrikanen vertegenwoordigen 6% van de totale bevolking. Daarnaast is 1% Aziaat en 0,2% Indiaan. Het christendom heeft al eeuwenlang een stevige basis in de Braziliaanse bevolking; 89% is katholiek en 7% protestant. De officiële taal is Portugees maar daarnaast wordt er ook, zij het op bescheiden schaal, Spaans, Engels en Frans gesproken.

De staatsvorm

Brazilië is een republiek en heet officieel Federale Republiek Brazilië (República Federativa do Brasil). Het is een federatie van 26 staten. De hoofdstad is Brasilia. Brazilië heeft niet altijd deze staatsvorm gehad. Zo was het van 1822 tot 1889 een keizerrijk en hebben dictators (zowel burger als militaire) de scepter in dit onmetelijke land gezwaaid.
De huidige staatsvorm is gebaseerd op de federale grondwet uit 1988. De president wordt voor een periode van 4 jaar gekozen en kan voor een tweede termijn van 4 jaar worden herkozen. Er is een federaal hoofdstedelijke district en daarnaast bestaan er in de federatie 26 staten met ieder een eigen grondwet. De wetgevende macht is in handen van het Nationaal Congres, dat bestaat uit de Federale Senaat (Senado Federal) en een Huis van Afgevaardigden (Câmara dos Deputados). Er zijn 81 senatoren die voor een periode van 8 jaar worden gekozen en 513 afgevaardidgen die een termijn van 4 jaar hebben. Het belangrijkste orgaan van de rechterlijke macht is het Federale Hooggerechtshof (Supremo Tribunal Federal of STF). Dit gerechtshof is belast met alle juridische zaken betreffende de federale grondwet. De 11 leden (ministros) worden aangewezen door de president en benoeming vindt plaats na instemming van de senaat.

De landsnaam

Direct na de ontdekking had men het idee dat men op een eiland was geland, dat Ilha de Vera Cruz werd genoemd. Al snel kwam men tot de ontdekking dat men niet te maken had met een eiland maar met het vaste land dat Terra de Santa Cruz werd genoemd. Nog later beseften de ontdekkingsreizigers dat het om een heel groot land ging dat zij Brazilië noemden. De naam Brazilië is afgeleid van pau-brasil (Caesalpinia echinata ), een boom die een rode kleurstof afscheidt, te vergelijken met de rode gloed van een houtskoolvuur (brasa in het Portugees). De kleurstof werd gebruikt om kleding rood te verven. In Europa kreeg het hout daardoor heel veel waarde en scheepsladingen vol werden naar Portugal geëxporteerd. Deze overdadige export heeft er toe geleid dat er vandaag de dag nog maar weinig van deze bomen in Brazilië aanwezig zijn.

Beknopte geschiedenis

De eerste landsgrens van Brazilië werd vastgesteld als gevolg van het Verdrag van Tordesillas. In dit verdrag dat in 1494 tussen Spanje en Portugal werd gesloten, werd bepaald dat de gehele Nieuwe Wereld aan Spanje werd toebedeeld en Afrika en India aan Portugal. De scheidslijn lag langs een denkbeeldige lijn die door de beide polen werd getrokken op een afstand van 370 mijlen ten westen van de Kaap Verdische eilanden. Als gevolg hiervan kreeg Portugal Brazilië toebedeeld. Het is echter twijfelachtig of Portugal tijdens de onderhandelingen over het verdrag, dat in de Spaanse stad Tordesillas werd ondertekend, van het bestaan van Brazilië afwist. Waarschijnlijk vermoedde Portugal de aanwezigheid van land maar heeft zij dit geheim gehouden om aanspraken van andere landen te voorkomen. De formele ontdekking van Brazilië vond plaats op 22 april 1500 toen Pedro Alvarez Cabral aan land ging in wat vandaag de dag de stadPorto Seguro in de staat Bahia is.

De eerste Portugese nederzettingen werden tussen 1530 en 1550 gesticht. De oudste zijn São Vicente (1532) en Salvador (1549). De vochtige en vruchtbare kuststrook was zeer geschikt voor het verbouwen van rietsuiker. De planten en de techniek werden geïmporteerd uit Madeira. Suiker werd het belangrijkste exportartikel in de 16de/begin 17de eeuw. De plantages werden bewerkt door slaven die vanuit Afrika naar Brazilië werden verscheept. In de 17de eeuw begonnen de Portugezen het land achter de kustlijn te onderzoeken. Deze expedities, die bekend staan als de "bandeiras" vonden plaats in de richting van de denkbeeldige lijn die tijdens het verdrag van Tordesillas werd getrokken en de Nieuwe Wereld verdeelde tussen Spanje en Portugal. De bandeirantes zijn deze lijn overgetrokken en hebben zo, ongemerkt, het grondgebied van Brazilië aanmerkelijk vergroot. Spanje had geen antwoord op deze expansie.Het goud, de diamanten en andere edelstenen werden belangrijke handelsgoederen voor Brazilië en een welkome aanvulling op de tanende suikerhandel. In het noordwesten van Brazilië werd een einde gemaakt aan de Nederlandse bezetting die 24 jaar heeft geduurd en onder Johan Maurits van Nassau Siegen welvaart bracht. Hij was er van 1636 tot 1644 gouverneur en wordt nog steeds bewonderd door het Braziliaanse volk. Door een aantal foutieve besluiten van West Indische Compagnie moest , na de slag bij Guararapes, het Braziliaanse avontuur worden opgegeven.

Na de handel in suiker, goud en diamanten was koffie het vierde belangrijke handelsproduct van Brazilië. Na de ontdekking van goud en diamanten vertrokken veel mensen uit Pernambuco en Bahia naar het gebied waar de mijnen waren, Minas Gerais. De koffie teelt zorgde voor een verdere trek naar het zuiden. De bevolkingstoename in het zuiden was er tevens een van de oorzaken van dat Rio de Janeiro de hoofdstad van Brazilië werd in plaats van Salvador.
Aan het einde van de 18de eeuw ontstonden in Brazilië een aantal onbelangrijke complotten tegen de monarchie en Portugal. Een beweging die wel belangrijk werd heette Inconfidencia Mineira en verzette zich tegen de hoge belastingen. De leider van deze groep, Tiradentes , werd het nationale symbool voor onafhankelijkheid. Deze onafhankelijkheid werd in 1822 een feit. Toen Napoleon Portugal binnenviel vluchtte de Portugese koninklijke familie naar Brazilië. Dom Pedro I, zoon van de Portugese koning riep in 1822 de onafhankelijkheid uit. Hij werd keizer over Brazilië. Zijn zoon, Dom Pedro II, regeerde tot 1889 toen Brazilië een republiek werd. De huidige president is Dilma Vana Rousseff, de eerste vrouwelijke president van Brazilië.